کیهان آنلاین

آگهی می پذیرد

با بخش آگهی تماس بگیرید تا کیهان لندن امکان برقراری ارتباط با مخاطبان شما را در سراسر جهان فراهم آورد

با کیهان آنلاین همکاری کنید

برای کیهان خودتان عکس و خبر بفرستید

نظر خود را با ما در میان بگذارید

نه تنها خبر بلکه لابلای سطور را

 در کیهان لندن بخوانید

کیهان لندن را مشترک شوید

تا همراه هفتگی و همیشگی شما باشد

احمد احرار

دو قرن فراز و نشیب مطبوعات در ایران (136)

استعفای دولت به‌دنبال جلسۀ پر تشنج مجلس شورای ملی و برخورد تند وزیر مالیه (مصدق‌السلطنه) با لیدر سوسیالیست‌ها (سلیمان میرزا) صورت گرفت.

مجلس، لایحه بودجه را در دستور مذاکرات خود داشت. این لایحه، پس از دو ماه بحث و بررسی در کمیسیونی با حضور رئیس‌الوزرا (قوام‌السلطنه)، وزیر مالیه (مصدق‌السلطنه)، وزیر جنگ (سردار سپه)، وزیر پست و تلگراف (مشارالسلطنه) و رئیس و اعضای کمیسیون مالیه و بودجه مجلس تدوین و به مجلس تقدیم شده بود.

در مجلس، لایحه با مخالفت وکلای اقلیت و در رأس آنها سلیمان‌میرزا (سلیمان محسن اسکندری) روبرو شد. سلیمان میرزا که مانند چپگرایان آن روز ایران تحت تأثیر انقلاب روسیه قرار داشت گروه سوسیالیست‌ها را رهبری می‌کرد و در نطق مفصل خود، لایحه بودجه را کافی برای اصلاح امور مالی ندانست. مصدق‌السلطنه نیز در پاسخ او به‌تفصیل سخن گفت.

اظهارات وزیر مالیه بدین گونه آغاز می‌شد:

«بنده اگر بخواهم در این لایحۀ صورت جمع و خرج بودجه خیلی توضیحات بدهم می‌ترسم امشب هم وقت بگذرد و آن شرافتی را که اکثریت مجلس می‌خواهند حاصل کنند دیرتر حاصل شود و یک ضرری به دولت برسد. واضح است که اقلیت نمی‌خواهد اکثریت یک کار خوبی بکند و هر وقت اکثریت یک کار خوبی می‌کند محسود اقلیت واقع می‌شود.

این اولین دفعه‌ای است که بعد از چهارده سال صورت جمع  و خرج مملکتی به مجلس شورای ملی آمده است و این اولین دفعه‌ای است که می‌خواهند به آن مخارج گزافی که می‌شده است خاتمه دهند و آنها را در تحت یک حدودی اداره کنند.  مراد از این صورتی که از عایدات به مجلس شورای ملی داده شده بود این بود که میزان حقیقی باشد تا مطابق اصل نود و ششم قانون اساسی میزان مالیات را مجلس شورای ملی تصویب کند.

البته همه می‌دانند خزانه مملکت تهی است. علتش را هرچه می‌خواهند تصور کنند. زمامداران امروزه مسؤول کارهای گذشته نیستند. اینها یک روزی به‌کار رسیده‌اند که صندوق خزانه را به این حال می‌بینند. معجزه و سحر هم نمی‌توانند بکنند که صندوق خالی را فوراً پر از پول کنند. در مملکتی که جمع و خرجش تعادل نمی‌کند یا باید از خرجش کم کرد یا باید بر عایداتش افزود. راه کم کردن خرج امروز برای ما عملی‌تر بوده و ما هم امروزه آن راه را پیش گرفته‌ایم و خرج خودمان را تعیین می‌کنیم...»

در بخش دیگری از سخنان خود، وزیر مالیه گفت: «این مسأله مثل آن مالک و صاحبخانه می‌ماند که بودجه‌اش درست نباشد و بگوید من آدمی هستم مستقل و البته آدم فقیر نمی‌تواند بگوید من مستقل هستم زیرا وقتی احتیاج پیدا کرد، احتیاج استقلال او را از بین می‌برد. به این جهت لازم است هرچه زودتر به این مسائل خاتمه داده شود و از خرج جلوگیری شود. همه می‌دانید از برای شخص بنده این کار خیلی مضر است ولی برای مملکت مفید است و چیزی را که برای مملکت مفید باشد من بر منافع شخصی خود ترجیح می‌دهم. شخص بنده می‌بایست متجاوز از یک میلیون از بودجه وزارت مالیه کم کنم. البته با این حال طرفیّت دارد، دشمنی دارد، فحش دارد، و بالاخره همه چیز دارد ولی این مسأله برای مملکت مثل آن دوایی می‌ماند که حکیم برای علاج به مریض می‌دهد...»

مذاکرات چندین جلسه ادامه پیدا کرد. سید محمد تدین و سید علیمحمد دولت‌آبادی در مخالفت با لایحه سخن گفتند و سردار معظم (عبدالحسین تیمورتاش) مخبر کمیسیون مالیه و بودجه از لایحه دفاع کرد.

بار دیگر نوبت به وزیر مالیه رسید که در پاسخ مخالفین اظهار داشت: «باید بدانید که غرض از مادۀ واحده ایجاد سیل پول در خزانۀ مملکت نبوده است و تغییر شکل و صورت بوده است. اما این که فرمودند چرا پول در مملکت حاضر نمی‌شود، بلی، اگر دولت حاضر یک دولت بدی بود ممکن بود یک عملیاتی بکند که بزودی پول در مملکت حاضر شود. ممکن بود منافع و مصالح مملکت و ملت را از دست بدهد و در عوض تهیۀ پول بکند. حمد خدا را که دولت حاضره تاکنون منافع و مصالح مملکت را به هیچ وجه از دست نداده و جز سعادت و عظمت مملکت منظور و آمالی در نظر نداشته... نخواسته است شما را بفروشد و پول فراهم کند. ما باید به‌خوبی بدانیم کسانی که به ما پول می‌دهند و با ما مساعدت مادی می‌کنند ما را به ثمن بخس و نازلترین قیمت می‌خرند (گروهی  از نمایندگان: صحیح است)، طوق بندگی، رقیّت به گردن ما انداخته حیات ما را متزلزل می‌سازند (تصدیق نمایندگان) ولی این کابینه با کمال غیرتمندی و شجاعت و با نهایت وطن‌پرستی رفتار کرده و آنچه توانسته است برای ازدیاد شرافت این مملکت کرده و نخواسته است در مقابل خواهش نامشروع اجانب سر تسلیم و فروتنی فرود آورده و طوق اسارت را به گردن ملت ایران بیندازد. خود را حاضر برای بی‌پولی می‌کند ولی خیانت نکرده و نخواهد کرد. شما (خطاب به سلیمان میرزا) با این حرفها که می‌زنید عوام را می‌توانید جلب کنید و دماگوژی بفرمایید ولی خواص مملکت خوب می‌توانند درک کنند که اگر کابینۀ حاضره می‌خواست خیانت کند و می‌خواست با خارجه یار و با بیگانه همکار باشد و دست تکدّی پیش اجانب دراز کند و هزاران کارهای ناگفتنی را بکند خوب و خوب می‌توانست تهیۀ پول کرده به معلمین و دیگران بدهد. بر هیچکس پوشیده نیست که در این سنوات اخیر همیشه خارجی و بیگانه بوده که با شما مساعدت می‌کرد و همیشه شما را می‌فروختند و با حیات و استقلال شما بازی می‌کردند و برای شما پول می‌گرفتند (صحیح است) شما جیره‌خوار بیگانه بودید و در هر برج  مجبور بودید که دست دراز کرده و از آنها با گرانترین قیمت، با شرایط سنگین پول استقراض کرده، خرج کنید (صحیح است. احسنت) این کابینه نخواست شما را بفروشد. نخواسته است شرافت و استقلال شما را از میان ببرد. اگر آن معلمین شرافت دارند، اگر تو هم شرافت داری (با انگشت اشاره به سلیمان‌میرزا) نباید این حرفها را اینجا بزنی.

سلیمان میرزا ـ (با فریاد) چه نامربوط می‌گوئی؟ خفه شو (زنگ رئیس)

نایب رئیس (که جلسه را اداره می‌کرد) ـ آقا... آقا...

یکی از نمایندگان ـ به وکلا توهین می‌کند (زنگ ممتد رئیس)

نایب‌رئیس ـ آقایان نظم مجلس را رعایت کنید (همهمۀ وکلا ـ تشنج شدید)

سلیمان میرزا در حالی که از جای برخاسته و عازم ترک جلسه بود خطاب به مصدق‌السلطنه فریاد زد «مردکه بی‌شرف...»

تنی چند از نمایندگان به دنبال سلیمان میرزا به‌حالت اعتراض از جلسه خارج شدند و متعاقب این جلسۀ پر تشنج، بی آنکه لایحۀ بودجه به‌معرض رأی گذارده شود، قوام‌السلطنه به حضور احمدشاه رفت و استعفای دولت را تقدیم کرد.

 □□□ تکفروشی کیهان در فروشگاه های ایرانی

 □□□ اشتراک کیهان: کیهان را مشترک شوید